Báo cáo thực tập khác nghệ thuật trào phúng trong sáng tác của Vũ Bão

Tailieumau.net xin chia sẻ với các bạn bài báo cáo thực tập khác  Nghệ thuật trào phúng trong sáng tác của Vũ Bão sau năm 1986 để làm mẫu báo cáo thực tập tốt nghiệp.

Trích dẫn lời nói đầu để các bạn tham khảo:

1.  LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Trong lịch sử hình thành và phát triển của văn học Việt Nam, tuy chưa bao giờ là một chủ lưu, nhưng văn học trào phúng Việt Nam vẫn bám rễ và tồn tại qua nhiều thời kì, và trong những thời đại nhất định đã đạt được những thành tựu đáng trân trọng. Từ truyện cười trong văn học dân gian, thơ văn trào phúng thời trung đại cho đến sáng tác hiện đại, dù ở thời kì nào những sáng  tác này cũng đều phát huy được sức mạnh và ưu thế vốn có của nó, nói như C.Mác là dùng tiếng cười để giã từ quá khứ một cách vui vẻ. Cho nên, nghiên cứu sáng tác trào phúng là nghiên cứu một cách tiếp cận và phản ánh hiện thực độc đáo.

Từ khi thống nhất đất nước năm 1975, đặc biệt là từ sau Đại hội Đảng lần thứ VI năm 1986, xã hội Việt Nam đã có những bước chuyển biến lớn lao ở nhiều phương diện, cả kinh tế – xã hội lẫn tư duy của con người. Hòa trong dòng chảy chung đó, văn học cũng có những vận động, đổi mới mà đáng kể nhất là sự trỗi dậy của ý thức cá nhân. Ý thức ấy đã thôi thúc các nhà văn tìm tòi, đổi mới về đề tài cũng như tư tưởng nghệ thuật và cách viết. Giã từ cảm hứng sử thi với giọng điệu ngợi ca của văn học thời chiến, các tác giả đã đi  sâu vào khám phá đời sống và con người với nhiều biểu hiện phong phú và phức tạp của nó. Nhiều cảm hứng, giọng điệu vốn tạm thời lắng xuống ở thời kì trước nay được hồi sinh mạnh mẽ, trong đó không thể không kể đến cảm hứng trào lộng với giọng điệu hài hước, giễu nhại. Văn học trào phúng lại tiếp tục dòng chảy và sứ mệnh của nó.

Trong quá trình đổi mới ấy, nhiều cây bút đã dùng tiếng cười như một phương tiện chủ yếu để phản ánh hiện thực. Có thể kể ra đây như Nguyễn Khải, Ma Văn Kháng với giọng châm biếm nhẹ nhàng mà chua cay; Tạ Duy Anh với giọng trào lộng, châm chích; Chu Lai, Lê Lựu với giọng tự trào;   Hồ Anh Thái, Thuận với giọng giễu nhại,… Cùng đứng trong hàng ngũ của các nhà văn trào phúng, Vũ Bão đã định danh mình với cái nhìn biết cười vào cuộc đời. Hành trình sáng tác của ông tạo nên một dòng cười: dòng cười Vũ Bão. Vũ Bão có một lối văn châm biếm đặc biệt. Nhiều truyện của ông không những nổi tiếng ở trong nước mà còn được dịch ra tiếng nước ngoài và được bạn bè quốc tế đón nhận nồng nhiệt. Tuy nhiên cho đến nay, vẫn chưa có những công trình nghiên cứu có quy mô về văn chương nói chung và về nghệ thuật trào phúng nói riêng trong hệ thống sáng tác của Vũ Bão. Đi sâu nghiên cứu về nghệ thuật trào phúng trong sáng tác của Vũ Bão, chúng tôi mong muốn góp phần khai phá thêm văn học trào phúng Việt Nam, đồng thời khẳng định vị trí và tài năng của nhà văn này trong văn học Việt Nam hiện đại.

2.  LỊCH SỬ VẤN ĐỀ

Nhìn chung, cho đến nay lịch sử nghiên cứu về con người và văn chương Vũ Bão còn rất sơ sài. Chưa có những công trình nghiên cứu dày dặn, chuyên sâu mà chủ yếu là những bài phê bình, bài giới thiệu tác phẩm hoặc những bài phỏng vấn nhà văn đăng trên một số báo in và trang mạng. Tuy nhiên, qua khảo sát, chúng tôi thấy những bài viết này đã bước đầu đã khắc họa được chân dung con người cũng như nét độc đáo trong sáng tác của Vũ Bão. Có thể chia những bài viết này thành hai nhóm: nhóm bài viết, bài phỏng vấn Vũ Bão và nhóm bài phê bình, giới thiệu về sáng tác của nhà văn.

Ở nhóm bài thứ nhất, các tác giả tập trung khắc họa chân dung con người Vũ Bão – yếu tố có ảnh hưởng lớn đến sáng tác. Ngoài đời, Vũ Bão trước sau luôn được bạn bè, đồng nghiệp coi là một cây cười: Khi nhắc đến  Vũ Bão, người ta nhớ nhất cách nói chuyện hóm hỉnh, cách pha trò có duyên và tiếng cười luôn nổ giòn như pháo...[14]. Tiếng cười như là thứ duyên nợ truyền kiếp và trở thành một dấu hiệu nhận biết con người ông: Vũ Bão là người sinh ra để cười. Mỗi tế bào trong người anh đều muốn được cười. Cười trong tác phẩm. Cười trong cuộc đời. Cười như một đứa trẻ. Và cười như một ông lão lõi đời giễu tất cả [51]. Với khiếu khôi hài bẩm sinh [63] và cái “tạng” của một nhà văn có khiếu trào phúng [40], dường như tiếng cười đã trở thành một thứ căn cước định danh Vũ Bão trong làng văn Việt Nam. Nhà văn Hồ Anh Thái, một cây bút trào phúng nổi tiếng cũng từng nói: Sinh thời, dường như lúc nào nhà văn Vũ Bão cũng tìm ra chuyện để cười [45].

Tiếng cười của Vũ Bão là tiếng cười vỡ ra từ hiện thực, quan trọng hơn, nó gắn liền với sự thật, với một con người bản lĩnh. Trong hành trình đi tìm  sự thật biết cười, khi trả lời phỏng vấn báo điện tử Vietnamnet ngày 10/02/2004, nhà văn quan niệm: Cuộc đời người cầm bút, – theo ông – thở bằng lá phổi của mình, đi bằng đôi chân của mình, nhìn đời bằng đôi mắt của mình, suy nghĩ lẽ đời bằng cái đầu của mình và không bao giờ chịu viết bằng ngòi bút đã bị bẻ cong [28]. Cuộc sống có bao cái đáng cười, nhưng có cái đáng cười lại thuộc về những “vùng nhạy cảm” mà không phải nhà văn nào cũng dám phóng bút. Nói về sự cười trong văn chương, Vũ Bão tâm sự:  Người đời cười những chuyện vô lý mà có thật trong cuộc đời, cười những chuyện nhảm nhí, nhố nhăng của thiên hạ. Những chuyện đó diễn ra hằng ngày, nhưng quan trọng là có ai dám phê phán nó hay không, và tôi đã thẳng thắn viết ra những điều đó.(…) Tôi thấy cuộc đời có nhiều chuyện đáng cười, có khi còn hay hơn những chuyện cười đã in trên báo hay viết thành sách. Tôi vui miệng kể cho bạn bè nghe những câu chuyện tự sáng tác, họ cười, tôi thử viết truyện ngắn, bạn đọc cười [68]. Phát hiện sự nhạy cảm với cái hài của Vũ Bão, nhà nghiên cứu Hoài Nam đã nhận định: Dường như ở bất cứ lĩnh vực nào của đời sống, ở bất cứ nơi nào có sự trái khoáy của việc lẫn lộn giữa cái thật và cái giả, cái đẹp và cái xấu, cái tử tế và cái nhem nhếch, cái hợp lý và cái phi lý… là Vũ Bão đều xuất hiện và cất tiếng cười (…). Tác giả bài viết cũng nhận thấy tiếng cười hài hước của Vũ Bão là tiếng cười gắn chặt với đời sống, phản ảnh trực tiếp đời sống, mang đậm hơi thở đời sống [41]. Với ông, tiếng cười trong văn chương không phải là để thể hiện thái độ hằn học, ác ý hay chửi đổng [41], mà tiếng cười cất lên là để châm biếm những thói tật tràn lan trong xã hội, không phân biệt tầng lớp, địa vị, ngành nghề, vùng đất [69], để bảo vệ cái thiện, cái chân, chống lại cái ác, cái nguỵ [68]. Ào ào như thế (như cái tên Vũ Bão – người viết), ông cuốn ta đi cùng các câu chuyện của mình, sôi nổi, rất nhiều hài hước, giàu tình cảm, và không ngại ngùng [13]. Xuất phát từ đời sống, tiếng cười của Vũ Bão lại trở về với đời sống để thanh lọc tâm hồn con người, giúp họ sống tốt hơn, sống đẹp hơn. Tóm lại, từ những ý kiến đánh giá của các tác giả và lời phát biểu của nhà văn nói trên, có thể thấy Vũ Bão không chỉ là một con người hài hước, tôn trọng sự thật, mà còn là người biết đi tìm sự thật biết cười [41].

Trong nhóm bài viết thứ hai, các tác giả chủ yếu tập trung đánh giá sự ảnh hưởng, những nét độc đáo, bước đầu ghi nhận những thành công và vị trí của Vũ Bão trong nền văn học Việt Nam nói chung và văn học trào phúng nói riêng.

Nhận xét về mối quan hệ của truyện ngắn Vũ Bão với văn học dân  gian, Bùi Việt Thắng khẳng định sự ảnh hưởng của truyện tiếu lâm dân gian đối với tác phẩm của ông: Thi pháp truyện ngắn hiện đại cho chúng ta nhận biết về tính chất phong phú của hình thức thể loại “nhỏ” trong sự tiếp biến truyện kể dân gian: truyện tiếu lâm có chỗ đứng đặc biệt trong truyện ngắn Nguyễn Công Hoan, Vũ Bão… [58]. Có tác giả còn cho rằng, Vũ Bão có một lối văn châm biếm đặc biệt, được xem như là hậu duệ của nhà văn lớn  Nguyễn Công Hoan [28].

Ở bài viết đánh giá về đội ngũ nhà văn Việt Nam viết truyện ngắn đương đại, Lê Dục Tú đã khẳng định: Với sự kết hợp tư duy sắc sảo nhanh nhạy của một nhà báo và sự mẫn cảm, tinh tế của một nhà văn, truyện của Vũ Bão vẫn tiếp tục chinh phục bạn đọc ở giọng điệu giễu nhại, tự trào của lối văn trào lộng với tiếng cười nhân bản, hồn hậu, ở khả năng sử dụng đắc địa ngôn ngữ dân dã, đời thường và cách kể chuyện hóm hỉnh, có duyên [52]. Các tác  phẩm của Vũ Bão mang đậm nét hoạt kê, giọng điệu trào phúng, giễu cợt [69]. Vũ Thị Thường cũng nhận định: Vũ Bão là một cây bút trào lộng, lối viết dí dỏm, súc tích (…) lôi cuốn người đọc từ đầu chí cuối [63]. Ở khía cạnh khác, Hoàng Định còn cho rằng, tiếng cười trong tác phẩm của Vũ Bão không đơn thuần để giải trí: Vũ Bão có lối viết hóm hỉnh, dễ đọc, nhưng đằng sau câu chữ là những tầng ý sâu sắc [18]. Đó là những tác phẩm giản dị, gần gũi, hài hước, dí dỏm song lại ẩn chứa nhiều tầng lớp ý nghĩa sâu xa, khó quên [32].

Một số tác giả khác lại chỉ ra nét riêng trong sáng tác của nhà văn. Khi dịch tác phẩm của Vũ Bão, dịch giả người Nhật Kato Sakae nhận định:  Truyện của ông ấy có cách viết rất trẻ, lại mới lạ [43]. Trong các tác phẩm của ông, tinh thần hài hước lúc nào cũng vượt trội, và tinh thần hài hước này lúc nào cũng tràn đầy trong tác phẩm của Vũ Bão. “Người vãi linh hồn”, “Người chưa có chiến công”, “Người không có tên trong từ điển”… là những tập sách khiến Vũ Bão không lẫn vào ai [40]. Tác giả Hoài Nam, trong bài viết Vũ Bão và tiếng cười triết luận cũng có nhận xét tương tự: Tiếng cười hài hước của Vũ Bão là thứ tiếng cười rất đặc biệt, thậm chí không giống ai. Nó là tiếng cười “xả láng”. Nó là tiếng cười phanh phui, quất roi vào cái giả cái xấu cái đáng ghét trong đời sống. Nó là tiếng cười có ý nghĩa điều chỉnh xã hội v.v... Trên cơ sở đó, người viết còn chỉ ra chất trí tuệ, tầm vóc tiếng cười trong truyện ngắn trào phúng của Vũ Bão:…ở một số trường hợp, tiếng cười hài hước của Vũ Bão đã chạm tới những vấn đề triết luận, và mang tầm của triết luận [41]. Đó không còn là tiếng cười để giễu cợt, phê phán. Cao  hơn thế, nó khiến người ta nghĩ về những vấn đề rộng lớn hơn, mang tính qui luật của đời sống. Đặc biệt hơn, tác giả Bùi Ngọc  Tấn còn phát hiện  hành trình văn chương của Vũ Bão như một dòng chảy lạ mà không nhiều cây bút có được: Một mình anh làm nên một dòng riêng. Anh ra đi, bè bạn mất một tiếng cười, văn học mất một dòng cười. Dòng cười Vũ Bão [51]. Những cái nhìn như thế đã vẽ được bức tranh toàn cảnh về văn chương cũng như bước đầu tiếp cận phong cách của nhà văn quê lúa Thái Bình.

Trong khi hầu hết các bài viết cho rằng giọng điệu trong sáng tác của Vũ Bão là giọng trào lộng, hài hước thì một số tác giả khác lại phát hiện ra rằng phía bên kia của giọng trào lộng lại là giọng buồn xót xa: văn của ông  rất hoạt, đọc rất gây cười, rất lôi cuốn, chuyện như đùa, như giỡn, như chơi, để đọc xong rồi, cười rồi thì thấy thấm cùng nhà văn một nỗi buồn trầm lặng [44]. Nhiều tác phẩm của ông khi dí dỏm, lúc sảng khoái, lúc giễu nhại,  nhưng dư vị để lại thật chua xót, tiếc nuối [67]. Đồng tình với ý kiến trên, tác giả Trần Thị Hạnh trong bài viết Tiếng cười trong “Utopi – một miếng để đời” của Vũ Bão cho rằng: Chất humour thấm đẫm từng trang sách, từng câu chuyện, cái cười của Vũ Bão trong tiểu thuyết này khi dí dỏm, lúc sảng khoái, lúc giễu nhại nhưng đằng sau đó chất chứa một sự suy ngẫm, có cả tiếng thở dài trước những ngổn ngang bề bộn chưa được dọn dẹp trên thế giới này  [23]. Mặt khác, có tác giả còn phát hiện rằng ngay cả cái hài trong sáng tác  của ông cũng không hề đơn điệu mà rất đa dạng, nhiều cung bậc: Ông dí dỏm trong tiểu thuyết “Sắp cưới”, “Thời gian không đợi”, “Gọi ai lần cuối”… Ông cười sảng khoái và cả chua chát trong truyện ngắn “Người vãi linh  hồn”, “Người chưa có chiến công”, “Người không có tên trong từ điển”, “Phó tiến sĩ không hữu nghị”… Ông trào phúng sắc bén trong những thiên phóng sự và hóm hỉnh trong những kịch bản phim “Phút thứ 89”, “Những ngôi sao nhỏ”…[32]

Tóm lại, các tác giả bài viết không chỉ phác họa chân dung “người cười” Vũ Bão mà còn khẳng định tính chất hài hước, trào lộng là một đặc điểm nổi bật, bao trùm trong các sáng tác của ông. Những đánh giá này đồng thời cũng chỉ ra những nét độc đáo trong văn chương Vũ Bão: đó là những sáng tác trào lộng giàu ý nghĩa, giọng hài hước đa thanh, đa sắc thái. Tuy nhiên, những ý kiến trên đây mới chỉ dừng lại ở mức khái quát những nét lớn.

Tiếng cười trong tác phẩm Vũ Bão cũng chưa được các tác giả tìm hiểu một cách hệ thống, có chiều sâu; đồng thời chưa chỉ ra được ý nghĩa xã hội và thẩm mỹ của nó. Bên cạnh đó, các phương tiện, bút pháp thể hiện tiếng cười trong tác phẩm của ông như nghệ thuật xây dựng nhân vật, nghệ thuật trần thuật, giọng điệu, ngôn ngữ… cũng chưa được chú ý khai thác. Chính vì thế, một công trình có tính chất tổng kết, đánh giá trên cơ sở phân tích các tác phẩm cụ thể để có những kết luận về nghệ thuật trào phúng trong các sáng tác của Vũ Bão là một việc làm cần thiết đối với người nghiên cứu văn chương Vũ Bão nói riêng và văn học sau 1986 nói chung.

Từ những đánh giá, nhận xét mang tính gợi mở và định hướng trên đây, chúng tôi đặt vấn đề nghiên cứu đề tài Nghệ thuật trào phúng trong sáng tác của Vũ Bão sau năm 1986 với mong muốn đánh giá một cách toàn diện và  có hệ thống đặc điểm nói trên ở sáng tác Vũ Bão.

3.  ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

  • Đối tƣợng nghiên cứu

Nghệ thuật trào phúng trong sáng tác của Vũ Bão sau năm 1986.

3.2.  Phạm vi nghiên cứu

  • Tập Truyện ngắn chọn lọc Vũ Bão – Nxb Hội nhà văn, 2007
  • Tiểu thuyết Utopi – một miếng để đời – Nxb Hội nhà văn, 2007
  • Hồi kí Rễ bèo chân sóng – Nxb Hà Nội, 2010

4.  MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ CỦA ĐỀ TÀI:

4.1 Mục đích của đề tài:

  • Qua việc nghiên cứu đề tài, chúng tôi muốn đi sâu tìm hiểu tiếng cười và nghệ thuật trào phúng trong sáng tác của Vũ Bão sau năm 1986. Chất trào phúng ấy được thể hiện qua cách nhìn hiện thực đời sống và con người cũng như qua các phương tiện nghệ thuật trong sáng tác của nhà văn.
  • Nghiên cứu nghệ thuật trào phúng trong sáng tác của Vũ Bão, luận văn khẳng định những đóng góp của nhà văn trong việc khám phá và miêu tả hiện thực đời sống xã hội và con người cũng như những đổi mới về tư duy, bút pháp của nhà văn trong văn học Việt Nam hiện đại.

4.2.  Nhiệm vụ của đề tài

  • Tìm hiểu những vấn đề lý thuyết về trào phúng trong văn học.
  • Đặt sáng tác của Vũ Bão vào xu hướng hồi sinh và phát triển văn học trào phúng Việt Nam từ sau
  • Tìm hiểu sự thể hiện cụ thể của tiếng cười trong cái nhìn hiện thực và con người ở sáng tác của Vũ Bão và các phương thức nghệ thuật đặc trưng của tác giả để thể hiện tiếng cười ấy.

5.  PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • Phương pháp thống kê, phân loại.
  • Phương pháp lịch sử.
  • Các thao tác: phân tích, tổng hợp, so sánh,…

6.  ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI

  • Khám phá những đặc sắc của nghệ thuật trào phúng trong sáng tác của nhà văn Vũ Bão sau năm 1986 trên những phương diện cơ bản của thi pháp học.
  • Đề tài hoàn thành góp phần làm sáng tỏ thêm bức tranh chung về văn học trào phúng trong văn học Việt Nam hiện đại sau

7.  CẤU TRÚC LUẬN VĂN

Luận văn gồm ba phần: Phần mở đầu, phần nội dung và kết luận. Trong đó, phần nội dung gồm 3 chương:

Chƣơng 1: Văn học trào phúng và sáng tác của Vũ Bão sau năm 1986.

Chƣơng 2: Nhân vật, tình huống và cốt truyện trong sáng tác của Vũ Bão sau năm 1986.

Chƣơng 3: Giọng điệu và ngôn ngữ trong sáng tác của Vũ Bão sau năm 1986.

Sau cùng là phần Thư mục tham khảo.

TẢI TÀI LIỆU VỀ MÁY

Hy vọng với chia sẻ báo cáo thực tập  tại công ty trên của chúng tôi sẽ giúp bạn có thể hoàn thành bài báo cáo thực tập tốt nghiệp của mình được tốt nhất.

Chúc các bạn làm bài báo cáo thực tập thành công!

Bình luận với Facebook

* BQT TAILIEUMAU.NET - THƯ VIỆN TÀI LIỆU HỌC TẬP THÔNG BÁO:
Mọi thông tin về bài viết và những đóng góp vui lòng xin liên hệ: vancongk8sp@gmail.com hoặc 0948.498.186. Mời bạn thích trang Tailieumau.net – Thư viện báo cáo thực tập! trên Facebook và Dịch vụ viết thuê báo cáo thực tập tốt nghiệp để theo dõi các bài viết mới và cùng thảo luận với mọi người nhé.
Hãy cùng mình xây dựng một thư viện học tập dành cho các bạn sinh viên. BQT xin chân thành cảm ơn